Wykład „Polki na tronach Europy” okazał się bardzo ciekawą opowieścią o średniowiecznych księżniczkach, które nosiły korony różnych europejskich państw. Która była najładniejsza? Która najbogatsza? Która swoich zalotników spaliła?
 

Wykład „Polki na tronach Europy” zamknął wystawę pod tym samym tytułem, którą w Bibliotece Miejskiej można było oglądać od kilku tygodni. Ciekawą opowieść o mniej i bardziej znanych Polkach, które nosiły korony różnych krajów, snuła prof. Hanna Krajewska, dyrektor Archiwum Polskiej Akademii nauk w Warszawie. Z zaproszenia na tę niecodzienną lekcję historii (w piątek, 6 listopada) skorzystała młodzież szkół średnich i seniorzy, a za to międzypokoleniowe spotkanie podziękowała dyr. MGBP Małgorzata Ślesik-Nasiadko.

Uczestnicy żywo reagowali na przedstawiane historie, bo też trudno przejść koło nich obojętnie. Zwłaszcza, że niektóre są wręcz wstrząsające.

Na europejskich tronach zasiadało w sumie 27 Polek. Przyglądając się ich historiom, widzimy nie tylko obraz monarchii w różnych państwach. To także ważne, historyczne spojrzenie na rolę kobiet - niezbyt cenionych, mimo że z królewskich rodów.

- Na królewskich, książęcych dworach oczekiwano przyjścia na świat synów. Dlaczego? Ponieważ synowie dziedziczyli władzę, a to było najistotniejsze - podkreśliła prof. Krajewska. Władzę dziedziczył syn. Jeśli go nie było - brat. Jeśli nie było brata - mężczyzna z rodu. Kobiety mogły dziedziczyć majątki, ale nie dziedziczyły władzy.

- Każdy władca uważał, że najważniejszą rzeczą jest spłodzenie syna. Córki były tylko pionkami na szachownicy swoich ojców - mówiła Hanna Krajewska. - Wydawano je za mąż ze względu na interes państwa. Nie było, oczywiście, mowy o uczuciach. Córka władcy widziała swojego męża często dopiero przy ołtarzu. On ją oczywiście też.

Przykra niespodzianka spotkała m.in. króla Kazimierza Jagiellończyka, syna Władysławy Jagiełły. - Poślubił jedną z najważniejszych kobiet w ówczesnej Europie, Elżbietę Rakuszankę, która była bardzo brzydka. Miała wystające zęby, była skrzywiona, miała skoliozę, kulała. Jak ją zobaczył przy ołtarzu, to się rozpłakał. A było to jedno z najlepszych małżeństw średniowiecznych. Ona urodziła mu 13 dzieci, 6 synów, w tym 4 było królami. Córki zresztą też bardzo dobrze wydała za mąż.

Kobiety, nawet księżniczki, w średniowieczu były tak nieistotne, że nie odnotowywano dat ich narodzin, śmierci, a nawet imion. Dlatego nie ma pewności, czy córka Mieszka i Dobrawy rzeczywiście miała na imię Świętosława. Wiadomo natomiast, że została wydana za króla Danii. W Księgach Skandydawskich nazywana jest Storrådą Dumną. - Kiedy zmarł jej mąż, Swen Widłobrody, mnóstwo zalotników próbowało prosić ją o rękę, gdyż za tym szedłby tron. Ona jednak nie chciała wychodzić za mąż. Tak się zdenerwowała na zalotników, że zaprosiła ich do łaźni, zamknęła ich i podpaliła. Od tego momentu nazywana jest Dumna - opowiadała pani profesor.

Syn Świętosławy, Kanut Wielki, został królem Anglii i uważany był za dobrego władcę.

Ryksa, córka Bolesława Krzywoustego, wydawała się współczesnym tak nieważna, że nie ma nawet żadnego jej portretu. Tymczasem trzykrotnie wychodziła za mąż, w tym dwukrotnie za koronowane głowy. Jej pierwszym mężem był król Szwecji Magnus Silny, z którym miała 2 dzieci. Kiedy poległ w bitwie, ponownie wyszła za mąż, ale znowu została wdową. Wtedy po raz kolejny wyszła za króla Szwecji - Swerkera. Wszyscy zostali zamordowani w trakcie walk o władzę.

Katarzyna Jagiellonka, ostatnia córka Bony i Zygmunta Starego, była ich najładniejszym dzieckiem. Bona nie interesowała się jednak córkami. Katarzyna miała już 34 lata, kiedy brat, Zygmunt August, dał się namówić na małżeństwo siostry z Janem III Wazą. Uwierzył, że to król Szwecji, co nie było prawdą. Ostatecznie jednak Jan, po nieprzyjemnych perypetiach, został królem. Najpierw jednak jego brat Eryk, obawiając się utraty tronu, uwięził Jana. Katarzynie pozwolił odejść, ale została z mężem. Więzieni byli przez 5 lat, w tym czasie Katarzyna urodziła córkę Izabellę i syna Zygmunta III Wazę, którego postać widzimy na kolumnie przed Zamkiem Królewskim. Od razu wychowywany był zresztą na króla Polski. Kiedy Eryk zaczął zabijać szlachtę szwedzką, został zepchnięty z tronu, Jan III Waza został królem, a Katarzyna królową Szwecji i była nią 14 lat.

Ryksa Elżbieta jest pierwszą królewną, której zapisano imię, datę urodzenia i śmierci. Była córką Przemysła II i Ryksy Szwedzkiej. Jej pierwszym mężem był czeski król Wacław II, ale zmarł bardzo szybko - już w wieku 17 Ryksa Elżbieta została wdową. Zakochał się w niej Rudolf III Habsburg, ale również szybko umarł i w wieku 19 lat Ryksa była podwójną wdową. Intercyzy miała tak świetnie skonstruowane, że została najbogatszą kobietą w Europie. Kupiła sobie miasto w Czechach - Hradec Králové i już nie wyszła za mąż, choć miała romans z czeskim arystokratą.